හලෝ, කොහොමද ඔයාලට? අද මම ඔයාලත් එක්ක කතා කරන්න හිතුවේ අපේ ක්ලිනික් එකට එන ගොඩක් අය නිතරම වගේ අහන ප්රශ්නයක් ගැන. ඒ තමයි “Doctor, මම Chemical Peel එකක් කරොත් ඒකෙන් ලැබෙන රිසල්ට් එක මට ජීවිත කාලයටම තියෙයිද?” කියන එක. මේක ඇත්තටම ඉතාමත් හොඳ ප්රශ්නයක්. මොකද තමන්ගේ සම ලස්සන කරගන්න වියදම් කරන මුදල වගේම කාලය ගැනත් හැමෝම හිතනවනේ.
අද අපි මේ ගැන ඉතාමත් පැහැදිලිව, වෛද්ය විද්යාත්මකව වගේම ඔයාලට ලෙහෙසියෙන් තේරුම් ගන්න පුළුවන් විදිහට කතා කරමු.
Chemical Peel එකක් කියන්නේ මොකක්ද?
සරලවම කිව්වොත්, Chemical Peel එකක් කියන්නේ විශේෂිත වෛද්ය රසායනික ද්රාවණයක් අපේ සම මතුපිට ආලේප කරලා, සමේ තියෙන මැරුණු සෛල සහ හානි වුණු ඉහළ ස්ථරය ඉවත් කරන එකටයි. මේකෙන් වෙන්නේ සමේ මතුපිට තට්ටුව ගැලවිලා ගිහින්, යටින් තියෙන අලුත්, නිරෝගී, සහ පැහැපත් සමක් මතු වෙන එක. මේ ක්රියාවලිය නිසා සමේ කොලජන් (Collagen) නිෂ්පාදනයත් වැඩි වෙනවා.
කෙමිකල් පීල් එකක් කරාම ලැබෙන රිසල්ට් එක ජීවිත කාලයටම පවතිනවාද කියන ප්රශ්නයට කෙටි උත්තරය තමයි “නැහැ” කියන එක. ඔව්, ඔයාලා බලාපොරොත්තු වුණු උත්තරය මේක නොවෙන්න පුළුවන්. නමුත් මේකට හේතුව ඔයාලා පැහැදිලිවම දැනගන්න ඕනේ. අපේ සම කියන්නේ නිරන්තරයෙන්ම වෙනස් වන සජීවී ඉන්ද්රියයක්. ඒ වගේම අපිට වයසට යාමේ ක්රියාවලිය (Aging Process) සම්පූර්ණයෙන්ම නවත්තන්න බැහැ.
කෙමිකල් පීල් ක්රියා කරන්නේ කොහොමද?
අපේ සමේ ප්රධාන ස්ථර කිහිපයක් තියෙනවා. ඉන් ඉහළම ස්ථරය තමයි එපිඩර්මිස් (Epidermis) කියලා කියන්නේ. ඊට යටින් ඩර්මිස් (Dermis) ස්ථරය පිහිටා තිබෙනවා. අපේ සමේ තරුණ බව රඳවා ගන්නා කොලජන් සහ ඉලාස්ටින් තන්තු තියෙන්නේ මේ ඩර්මිස් ස්ථරයේ. අපි කෙමිකල් පීල් එකක් කරනකොට, එහි අඩංගු අම්ල වර්ග සමේ මතුපිට සෛල අතර තියෙන බන්ධන ලිහිල් කරනවා.
මේකෙන් වෙන්නේ මැරුණු සමේ සෛල පහසුවෙන් ගැලවී යාමයි. ඒ වගේම, සම අභ්යන්තරයට පණිවිඩයක් යනවා නව සෛල නිෂ්පාදනය වේගවත් කරන්න කියලා. මේ නිසා සමේ සෛල අලුත් වීමේ වේගය (Cell Turnover Rate) වැඩි වෙනවා. ඒ වගේම ඩර්මිස් ස්ථරයේ තියෙන කොලජන් නිෂ්පාදනය උෙහිප්තය කරනවා. කොලජන් වැඩි වෙනකොට සමේ රැලි වැටීම් අඩු වෙලා, සම තද වී, වඩාත් තරුණ පෙනුමක් ලැබෙනවා.
කෙමිකල් පීල් වර්ග සහ ඒවායේ ප්රතිඵල පවතින කාලය
අපි කරන කෙමිකල් පීල් එකේ ප්රබලතාවය (Depth) අනුව රිසල්ට් එක තියෙන කාලය වෙනස් වෙනවා. ප්රධාන වශයෙන් පීල් වර්ග තුනක් තියෙනවා:
1. Superficial Peels (මතුපිටින් සිදුකරන පීල්ස්)
මේවා ඉතාමත් මෘදු පීල් වර්ග. සමේ මතුපිට තට්ටුවට (Epidermis) විතරයි ක්රියා කරන්නේ. මේ සඳහා සාමාන්යයෙන් භාවිතා කරන්නේ Alpha-hydroxy acids (AHA) හෝ Beta-hydroxy acids (BHA) වර්ගයි. උදාහරණ විදිහට Glycolic Acid, Lactic Acid, සහ Salicylic Acid හඳුන්වන්න පුළුවන්.
මේ පීල් එකක් කරාම සමේ මතුපිට තියෙන අඳුරු ගතිය නැති වෙලා, ක්ෂණික දීප්තියක් ලැබෙනවා. නමුත් මේකේ රිසල්ට් එක පවතින්නේ සති කිහිපයක් වගේ කෙටි කාලයක් පමණයි. සාමාන්යයෙන් සති 2 සිට 4 දක්වා කාලයක් මේ රිසල්ට් එක තියෙනවා. සමේ තෙල් ගතිය පාලනය කරන්න, සුළු ලප කැලැල් නැති කරන්න සහ සමේ මතුපිට පැහැය ඒකාකාරී කරන්න මේවා ගොඩක් යෝග්යයි. මේ රිසල්ට් එක දිගටම පවත්වා ගන්න නම් නිරන්තරයෙන් නඩත්තු ප්රතිකාර (Maintenance Treatments) විදිහට මාසයකට වරක් වගේ මේ පීල් එක කරන්න සිද්ධ වෙනවා.
2. Medium Peels (මධ්යම මට්ටමේ පීල්ස්)
මේවායේදී Trichloroacetic Acid (TCA) හෝ Glycolic Acid වැඩි සාන්ද්රණයකින් භාවිතා කරනවා. මේක සමේ මතුපිට ස්ථරය (Epidermis) වගේම ඊට යටින් තියෙන ඩර්මිස් (Dermis) ස්ථරයේ ඉහළ කොටසටත් බලපානවා.
Medium Peel එකක ප්රතිඵල සාමාන්යයෙන් මාස 6 සිට අවුරුද්දක් දක්වා පවතිනවා. සමහර අයට ඊට වඩා වැඩි කාලයක් වුණත් තියෙන්න පුළුවන්. කුරුලෑ නිසා ඇති වුණු මධ්යම මට්ටමේ කැලැල් (Acne Scars), හිරු එළිය නිසා ඇති වුණු ලප (Sunspots), මෙලස්මා (Melasma) සහ ඇස් වටා හෝ කට වටා ඇතිවන සිහින් රැලි මකා දැමීමට මේ පීල් වර්ගය ඉතාමත් සාර්ථකයි. මේ රිසල්ට් එක දිගුකාලීනව තියාගන්න අවුරුද්දකට වරක් හෝ දෙවරක් මේ ප්රතිකාරය නැවත කිරීම සුදුසුයි.
3. Deep Peels (ගැඹුරු පීල්ස්)
මේවා ඉතාමත් ප්රබල වෛද්ය ප්රතිකාර. මෙහිදී Phenol වගේ ඉතාමත් සැර රසායනික ද්රව්ය භාවිතා කරනවා. මේක සමේ ගැඹුරු ස්ථර (Deep Dermis) දක්වාම ගමන් කරලා ක්රියා කරනවා.
ගැඹුරු පීල් එකක ප්රතිඵල ඉතාමත් දිගුකාලීනයි. බොහෝ විට අවුරුදු ගණනාවක්, සමහර විට ජීවිත කාලයටම වුණත් මේ රිසල්ට් එක පවතින්න පුළුවන්. විශේෂයෙන්ම වයස්ගත වීම නිසා ඇතිවන ගැඹුරු රැලි (Deep Wrinkles), ඉතාමත් තදබල හිරු එළිය නිසා ඇතිවූ හානි සහ ගැඹුරු කුරුලෑ කැළැල් ඉවත් කිරීමට මේවා භාවිතා කරනවා. නමුත් මේ ප්රතිකාරයෙන් පස්සේ සම සුව වෙන්න සති කිහිපයක දිගු කාලයක් (Downtime) යනවා වගේම, මේක කරන්නේ විශේෂඥ වෛද්යවරයෙක් යටතේ ඉතාමත් පාලනය කළ පරිසරයකයි.
ප්රතිඵල ජීවිත කාලයටම පවතින්නේ නැත්තේ ඇයි?
අපි කෙමිකල් පීල් එකක් කරලා කොච්චර ලස්සන සමක් ලබා ගත්තත්, අපිට බලපාන ස්වභාවික සහ බාහිර සාධක කිහිපයක් නිසා කාලයත් එක්ක ඒ රිසල්ට් එක වෙනස් වෙනවා:
1. ස්වභාවික වයසට යාම (Natural Aging Process)
අපි කැමති වුණත් අකමැති වුණත් හැම තත්පරයකදීම අපේ ශරීරය වයසට යනවා. වයසට යද්දී සමේ කොලජන් සහ ඉලාස්ටින් නිෂ්පාදනය ස්වභාවිකවම අඩු වෙනවා. සමේ තරුණ බව රැකදෙන සෛල අලුත් වීමේ ක්රියාවලිය බාල වෙනවා. මේ නිසා කාලයත් එක්ක රැලි වැටීම් සහ සම එල්ලා වැටීම් නැවත ඇති වෙන්න පුළුවන්. කෙමිකල් පීල් එකකින් කරන්නේ වයසට යාමේ ලක්ෂණ තාවකාලිකව ආපස්සට හැරවීමක් මිසක් වයසට යාම සදහටම නැවැත්වීමක් නෙමෙයි.
2. හිරු එළිය සහ UV කිරණ (Sun Damage)
ලංකාව වගේ නිවර්තන කලාපීය රටක ජීවත් වෙද්දී අපිට හිරු එළියෙන් බේරෙන එක ලෙහෙසි නැහැ. හිරු එළියේ තියෙන අහිතකර UVA සහ UVB කිරණ මගින් සමේ සෛල වලට හානි කරනවා. මෙය සමේ මෙලනින් (Melanin) නිෂ්පාදනය උත්තේජනය කරනවා. මේ නිසා නැවතත් අඳුරු ලප (Pigmentation) සහ මෙලස්මා (Melasma) ඇති වෙන්න පුළුවන්. ඔබ කොච්චර හොඳ පීල් එකක් කරත් හිරු එළියෙන් සම ආරක්ෂා කරගත්තේ නැත්නම් රිසල්ට් එක ඉක්මනින්ම නැති වෙලා යනවා.
3. හෝමෝන වෙනස්වීම් (Hormonal Fluctuations)
විශේෂයෙන්ම කාන්තාවන්ගේ ශරීරයේ සිදුවන හෝමෝන වෙනස්වීම් සමේ පැහැයට ගොඩක් බලපානවා. ගර්භණී සමයේදී (Pregnancy), ඔසප් චක්රයේදී හෝ ආර්තවහරණය (Menopause) කාලයේදී ඊස්ට්රජන් සහ ප්රොජෙස්ටරෝන් හෝමෝන මට්ටම වෙනස් වීම නිසා මෙලස්මා වැනි තද ලප නැවත මතු විය හැකියි.
4. දෛනික ජීවන රටාව (Lifestyle & Habits)
ඔබේ දෛනික පුරුදු ඔබේ සමේ නිරෝගී බව තීරණය කරනවා. දුම්පානය, මත්පැන් පානය, සෞඛ්ය සම්පන්න නොවන ආහාර ගැනීම, ප්රමාණවත් පරිදි වතුර නොබීම සහ මානසික ආතතිය (Stress) නිසා ශරීරය තුළ නිදහස් රැඩිකලුන් (Free Radicals) නිපදවීම වැඩි වෙනවා. මේවා මගින් සමේ සෛල වලට හානි කරලා සමේ පැහැපත් බව සහ දීප්තිය ඉක්මනින්ම නැති කර දමනවා.
5. සමේ වර්ගය සහ පාරම්පරික සාධක (Skin Type & Genetics)
සමහර අයගේ ජානමය ස්වභාවය අනුව සම ඉක්මනින් ලප කැලැල් ඇතිවීමට හෝ රැලි වැටීමට ලක්වෙනවා. උදාහරණයක් විදිහට තෙල් සහිත සමක් (Oily Skin) ඇති අයට කුරුලෑ ඇතිවීමේ සම්භාවිතාවය වැඩි නිසා නැවත කැළැල් ඇතිවීමේ අවදානම වැඩියි.
කෙමිකල් පීල් එකක ප්රතිඵල දිගුකාලීනව තබා ගන්නේ කොහොමද?
ප්රතිඵල ජීවිත කාලයටම නොතිබුණත්, ඔබට පුළුවන් නිවැරදි පුරුදු සහ රැකවරණය මගින් මේ රිසල්ට් එක ගොඩක් කල් පවත්වා ගන්න. ඒ සඳහා ඔබ මේ වෛද්ය උපදෙස් අනිවාර්යයෙන්ම පිළිපදින්න ඕනේ:
- සන්ස්ක්රීන් (Sunscreen) අනිවාර්යයෙන්ම පාවිච්චි කරන්න: පීල් එකක් කරාට පස්සේ ඔබේ සමේ ඉහළ ආරක්ෂිත ස්ථරය ඉවත් වෙලා තියෙන්නේ. ඒ නිසා සම හිරු එළියට ඉතාමත් සංවේදියි. මේ වෙලාවේ සන්ස්ක්රීන් ගෑවේ නැත්නම් සම පිළිස්සී අඳුරු වෙන්න පුළුවන්. දිනපතා SPF 30 හෝ ඊට වැඩි, Broad-spectrum සන්ස්ක්රීන් එකක් පාවිච්චි කරන්න. ගෙදර ඉන්නකොට වුණත්, වලාකුළු බර දවසක වුණත් සන්ස්ක්රීන් ගාන්න අමතක කරන්න එපා. පැය 2-3කට වරක් නැවත ආලේප කිරීම (Reapplication) ඉතාමත් වැදගත්.
- සම හොඳින් මොයිස්චරයිස් (Moisturize) කරන්න: පීල් එකෙන් පස්සේ සම වියළි වෙලා කොරල වගේ ගැලවෙන්න බලනවා. සමේ තෙතමනය රැක ගැනීමට සහ සම ඉක්මනින් සුව වීමට හොඳ මොයිස්චරයිසර් එකක් උදේ සහ රාත්රී කාලයේදී පාවිච්චි කරන්න. එහි hyaluronic acid, ceramides වැනි සම සුවපත් කරන ද්රව්ය අඩංගු වීම වඩාත් සුදුසුයි.
- සම ගැලවීම ස්වභාවිකවම වෙන්න දෙන්න: පීල් එකක් කරලා දින කිහිපයකින් සමේ මතුපිට කුඩු හෝ කොරල වගේ ගැලවෙන්න (Peeling) පටන් ගන්නවා. මේ වෙලාවට සම අතින් ඇදලා ගලවන්න හෝ රබර් වගේ අතුල්ලන්න ලෑස්ති වෙන්න එපා. ඒකෙන් සම තුවාල වෙලා කැලැල් ඇති වෙන්න පුළුවන්. ස්වභාවිකවම ගැලවී යන්න දෙන්න.
- පීල් එකෙන් පසු මුල් දිනවලදී මේකප් (Makeup) සහ රළු නිෂ්පාදන වලින් වළකින්න: පීල් එක කරලා අවම වශයෙන් දින 5-7ක් යනතුරු මුහුණට මේකප් දැමීමෙන් වළකින්න. ඒ වගේම Retinol, Vitamin C, Salicylic acid හෝ Glycolic acid අඩංගು ක්රීම් වර්ග දින කිහිපයකට නතර කරන්න. මුහුණ සේදීමට ඉතාමත් මෘදු ක්ලෙන්සර් (Mild Cleanser) එකක් පමණක් භාවිතා කරන්න.
- නඩත්තු ප්රතිකාර (Maintenance Sessions) ලබාගන්න: වෛද්යවරයා නිර්දේශ කරන කාල සීමාවන් වලදී (මාස 3කට හෝ 6කට වරක්) මෘදු පීල් එකක් හෝ වෙනත් සම සුරැකුම් ප්රතිකාරයක් කිරීමෙන් ලබාගත් රිසල්ට් එක දිගුකාලීනව පවත්වා ගන්න පුළුවන්.
- සෞඛ්ය සම්පන්න ජීවන රටාවක් පවත්වා ගන්න: දිනකට වතුර ලීටර් 2-3ක් බොන්න. එළවළු, පළතුරු සහ ප්රතිඔක්සිකාරක (Antioxidants) බහුල ආහාර වේලක් ගන්න. පැය 7-8ක සුව නින්දක් ලබාගන්න. දුම්පානයෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම වළකින්න.
කෙමිකල් පීල් එකකින් පසු සුව වීමේ කාලය (Downtime) තුළ සිදුවන දේ
ඔබ කරන පීල් එකේ ප්රබලතාවය අනුව සුව වීමේ කාලය වෙනස් වෙනවා. සාමාන්යයෙන් Medium Peel එකකදී මේ වගේ දේවල් බලාපොරොත්තු වෙන්න පුළුවන්:
- පළමු සහ දෙවන දිනය: මුහුණේ මඳ රතු පැහැයක්, ඉදිමීමක් සහ තද ගතියක් දැනිය හැකියි. සම ටිකක් අඳුරු පැහැයක් ගන්නේ පරණ සෛල වේලී යන නිසයි.
- තුන්වන සිට පස්වන දිනය: සමේ මතුපිට ස්ථරය වේලී ගැලවී යාමට පටන් ගනී (Peeling). මෙය සාමාන්යයෙන් කට වටා ප්රදේශයෙන් ආරම්භ වී මුළු මුහුණ පුරාම සිදුවෙනවා.
- හයවන සහ හත්වන දිනය: පරණ සම සම්පූර්ණයෙන්ම ගැලවී ගොස් ඉතා මෘදු, පැහැපත් නව සමක් මතු වෙනවා. මේ කාලයේදී සම රෝස පැහැයෙන් දිස්විය හැකියි.
වෛද්යවරයකු හමුවීමේ වැදගත්කම
සෑම පුද්ගලයෙකුගේම සම එකිනෙකට වෙනස්. ඔබේ සමේ ස්වභාවය, ඔබට ඇති ගැටළු සහ සමේ සංවේදීතාවය අනුව ඔබට ගැලපෙන කෙමිකල් පීල් වර්ගය තීරණය කරන්නේ පළපුරුදු වෛද්යවරයෙක් විසින් පමණයි. බියුටි සැලෝන් එකකින් හෝ නුපුහුණු අයෙකුගෙන් මේ වගේ රසායනික ප්රතිකාර ලබා ගැනීමෙන් ඔබේ සම පිළිස්සීමට ලක් වීමට හෝ සදහටම අඳුරු වීමට ඉඩ තියෙනවා.
ඒ නිසා හැමවිටම සුදුසුකම් ලත් සෞන්දර්ය වෛද්ය සායනයකින් (Aesthetic Clinic) පමණක් මේ ප්රතිකාරය ලබා ගැනීමට වග බලා ගන්න.
අවසාන වශයෙන් කියන්න තියෙන්නේ, Chemical Peel එකක් කියන්නේ ඔබේ සමේ තරුණ බව සහ පැහැපත් බව නැවත ලබා ගැනීමට තියෙන විශිෂ්ටතම ප්රතිකාරයක්. එහි ප්රතිඵල ජීවිත කාලයටම නොතිබුණත්, නිවැරදි සම සුරැකුම් ක්රම (Skincare Routine) සහ වෛද්ය උපදෙස් පිළිපැදීමෙන් ඔබට වසර ගණනාවක් යනතුරු ඉතාමත් ලස්සන, නිරෝගී සමක් පවත්වාගෙන යන්න පුළුවන්.
ඔබේ සම ගැන ආදරයෙන් හිතන්න, එය නිරෝගීව තබා ගන්න. ඔබට මේ සම්බන්ධව තවත් ප්රශ්න තියෙනවා නම්, වෛද්ය උපදෙස් ලබා ගැනීමට ක්ලිනික් එකට පැමිණෙන්න කියලා මම ආරාධනා කරනවා.