ආයුබෝවන්, අද අපි කතා කරන්න යන්නේ බොහෝ දෙනෙකුට තියෙන, නමුත් කතා කරන්න ටිකක් පසුබට වෙන ගැටලුවක් ගැන. ඒ තමයි ‘ස්ට්රෙච් මාක්ස්’ (Stretch Marks) එහෙමත් නැත්නම් සමේ ඇතිවන පැලීම් ලකුණු. විශේෂයෙන්ම කාන්තාවන් අතර බහුලව දකින්න ලැබෙන මේ තත්ත්වය නිසා බොහෝ දෙනෙක් තමන්ගේ පෙනුම ගැන ලොකු මානසික පීඩනයකින් ඉන්නේ. ඇඳුම් තෝරාගැනීමේදී, පිහිනුම් තටාකයකට යන විට හෝ තමන්ගේ සහකරු ඉදිරියේදී පවා මේ තත්ත්වය නිසා බොහෝ දෙනෙක් අපහසුතාවයට පත් වෙනවා. හැබැයි, නවීන වෛද්ය විද්යාවේ දියුණුවත් එක්ක දැන් මේකට ඉතා සාර්ථක විසඳුම් තියෙනවා. අද මම ඔබට පැහැදිලි කරලා දෙන්නම් Fractional CO2 Laser සහ Microneedling කියන අති නවීන තාක්ෂණයන් පාවිච්චි කරලා කොහොමද මේ ස්ට්රෙච් මාක්ස් ඉවත් කරගන්නේ කියලා. මේ ලිපිය අවසානය දක්වා කියවීමෙන් ඔබට මේ පිළිබඳව පූර්ණ වෛද්ය විද්යාත්මක අවබෝධයක් ලබාගන්න පුළුවන්.
මොනවාද මේ ස්ට්රෙච් මාක්ස් (Stretch Marks) කියන්නේ?
අපේ සම ප්රධාන ස්ථර තුනකින් සමන්විත වෙනවා: එපිඩර්මිස් (Epidermis – පිටත ස්තරය), ඩර්මිස් (Dermis – මැද ස්තරය) සහ හයිපොඩර්මිස් (Hypodermis – ඇතුළත ස්තරය). මේ ස්ථර අතරින් මැද තියෙන ස්ථරය වන ඩර්මිස් තමයි සමට අවශ්ය ඇදෙනසුලු බව (Elasticity) සහ ශක්තිය ලබා දෙන්නේ. යම් හේතුවක් නිසා අපේ සම සාමාන්ය ප්රමාණයට වඩා වේගයෙන් ඇදුණොත්, මේ මැද ස්ථරයේ තියෙන කොලජන් (Collagen) සහ ඉලාස්ටින් (Elastin) තන්තු ජාලය කැඩී යාමකට ලක් වෙනවා. මෙන්න මේ කැඩී ගිය තැන් වල තමයි අපි මේ දකින ස්ට්රෙච් මාක්ස් හෙවත් පැලීම් ලකුණු ඇති වෙන්නේ.
වෛද්ය විද්යාත්මකව අපි මේවා අවස්ථා දෙකකට වෙන් කරනවා. මුල් කාලයේදී මේවා රතු හෝ දම් පාටින් දකින්න ලැබෙනවා. මේ තත්ත්වයට අපි කියන්නේ ‘Striae Rubrae’ කියලා. මේ කාලයේදී සම යටින් රුධිර නාලිකා පෙනෙන නිසයි මේ වර්ණය ඇතිවෙන්නේ. කාලයක් යද්දී මේ රුධිර නාලිකා හැකිළී ගොස්, මේවා සුදු හෝ රිදී පාට බවට පත් වෙනවා. මේ තත්ත්වයට අපි ‘Striae Albae’ කියලා කියනවා. සුදු පාට වුණු ස්ට්රෙච් මාක්ස් වලට ප්රතිකාර කිරීම රතු පාට අවස්ථාවට වඩා තරමක් අපහසුයි, ඒ නිසා කල් නොයවා ප්රතිකාර සඳහා යොමු වීම ඉතා වැදගත්.
ස්ට්රෙච් මාක්ස් ඇති වෙන්න ප්රධාන හේතු මොනවාද?
- ගැබ්ගැනීම් (Pregnancy): කාන්තාවන්ගේ උදරය වේගයෙන් විශාල වීම නිසා ගර්භණී සමයේදී සහ ඉන් පසුව මේ ලකුණු බහුලව ඇති වෙනවා. මේකට ශරීරයේ ඇතිවන හෝමෝන වෙනස්කම් ද විශාල ලෙස බලපානවා.
- ශරීරයේ බර වේගයෙන් වැඩි වීම හෝ අඩු වීම: ඔබ හදිසියේම මහත් වුණොත් හෝ කෙට්ටු වුණොත් සමට ඒ වේගයට හැඩගැහෙන්න බැරි වීම නිසා සමේ තන්තු කැඩී ගොස් මේ තත්ත්වය ඇතිවෙන්න පුළුවන්.
- වැඩෙන වයස (Puberty): යොවුන් වියේදී ශරීරය වේගයෙන් වර්ධනය වන විටත් ස්ට්රෙච් මාක්ස් ඇතිවීමේ අවදානමක් තියෙනවා. පිරිමි ළමයින්ගේ උරහිස් සහ පිට ප්රදේශයේත්, ගැහැණු ළමයින්ගේ කලවා සහ උකුල ප්රදේශයේත් මේවා බහුලව දකින්න පුළුවන්.
- ජානමය බලපෑම් සහ හෝමෝන වෙනස්කම්: පවුලේ අයට මේ තත්ත්වය තියෙනවා නම් ඔබටත් ඇතිවීමේ සම්භාවිතාව වැඩියි. ඒ වගේම ශරීරයේ කෝටිසෝල් (Cortisol) කියන ස්ට්රෙස් හෝමෝනය වැඩි වීමත් සමේ ඇදෙනසුලු බව අඩු කරලා ස්ට්රෙච් මාක්ස් ඇතිවීමට මග පාදනවා.
- බර ඉසිලීමේ ව්යායාම (Bodybuilding): මාංශපේශී වේගයෙන් වර්ධනය වීම නිසා සමට ඒ හා සමානව වර්ධනය වීමට නොහැකි වීමෙන් මේ ලකුණු ඇතිවෙන්න පුළුවන්.
- ස්ටෙරොයිඩ (Corticosteroid) ඖෂධ භාවිතය: දිගුකාලීනව ස්ටෙරොයිඩ ක්රීම් වර්ග සමේ ආලේප කිරීම හෝ පෙති වර්ග භාවිතය නිසා සම තුනී වී මේ තත්ත්වය ඇතිවීමේ අවදානමක් පවතිනවා.
Fractional CO2 Laser මගින් ප්රතිකාර කරන්නේ කොහොමද?
Fractional CO2 Laser කියන්නේ වර්තමානයේ චර්ම රෝග සහ රූපලාවණ්ය වෛද්ය විද්යාවේ (Aesthetic Medicine) භාවිතා වන ඉතාම සාර්ථක සහ ප්රබලම ලේසර් තාක්ෂණයක්. මෙහිදී කරන්නේ කාබන් ඩයොක්සයිඩ් (CO2) ලේසර් කිරණ ඉතා කුඩා කොටස් (Microbeams) වලට කඩලා සම මතුපිටට මුදා හැරීමයි.
මෙම කිරණ මගින් ස්ට්රෙච් මාක්ස් තියෙන ස්ථානයේ සමේ පැරණි, හානි වුණු සහ කැළැල් බවට පත්වුණු පටක (Scar tissue) ක්ෂුද්ර මට්ටමින් වාෂ්ප කරලා (Vaporize), සම අභ්යන්තරයට නිශ්චිත තාපයක් ලබා දෙනවා. මේ තාපය ඩර්මිස් ස්තරය දක්වා ගමන් කරලා අපේ සමේ ස්වභාවික සුවවීමේ ක්රියාවලිය (Natural Healing Process) ප්රබල ලෙස උත්තේජනය කරනවා. ඒ කියන්නේ, ශරීරයේ ඇති ෆයිබ්රොබ්ලාස්ට් (Fibroblasts) සෛල සක්රීය කරලා අලුත් කොලජන් (Collagen) සහ ඉලාස්ටින් (Elastin) නිපදවීම වේගවත් කරනවා.
කාලයක් යද්දී මේ අලුතින් හැදෙන කොලජන් මගින් අර කැඩී ගිය සමේ පටක නැවත යථා තත්ත්වයට පත් කරනවා. Fractional (භාගික) තාක්ෂණය නිසා සමේ නිරෝගී කොටස් වලට හානියක් වෙන්නේ නැහැ. ලේසර් කිරණ සමට වදින්නේ කුඩා තිත් රටාවකට නිසා, ඒ අතර ඇති නිරෝගී සම මගින් තුවාල සුවවීම වේගවත් කරනවා. ඒ නිසා සම්ප්රදායික ලේසර් ප්රතිකාර වලට වඩා මෙහිදී සුවවීමේ කාලය (Downtime) ඉතාමත් අඩුයි.
Microneedling තාක්ෂණය කියන්නේ මොකක්ද?
Microneedling එහෙමත් නැත්නම් Collagen Induction Therapy කියන්නෙත් ස්ට්රෙච් මාක්ස් වලට දෙන තවත් ඉතාමත් සාර්ථක ප්රතිකාරයක්. මෙහිදී ඉතා කුඩා, ජීවානුහරිත ඉඳිකටු (Micro-needles) රාශියක් සහිත ස්වයංක්රීය උපකරණයක් (Dermapen) භාවිතා කරලා සම මතුපිට ඉතා කුඩා සිදුරු (Micro-punctures) ඇති කරනවා.
ඔබ හිතන්න පුළුවන් ඉඳිකටු වලින් සම සිදුරු කරනවා කිව්වම ගොඩක් රිදෙනවා ඇති කියලා. නමුත් මේ ප්රතිකාරයට කලින් අපි පැය භාගයක් පමණ හිරිවැටෙන ආලේපනයක් (Numbing Cream / Topical Anesthesia) ගල්වන නිසා ඔබට කිසිදු වේදනාවක් දැනෙන්නේ නැහැ. මේ කුඩා සිදුරු ඇති කිරීම මගින් ශරීරය රවට්ටනවා සමට තුවාලයක් වෙලා කියලා. එවිට ශරීරය වහාම ක්රියාත්මක වෙලා ඒ තැන් සුව කරන්න වර්ධක සාධක (Growth Factors) මුදාහැර අලුත් කොලජන් සහ සියුම් රුධිර නාල නිපදවන්න පටන් ගන්නවා.
බොහෝ වෙලාවට අපි මේ Microneedling ප්රතිකාරයත් සමග PRP (Platelet Rich Plasma) තාක්ෂණය එකතු කරනවා. එතකොට ඔබේම රුධිරයෙන් ලබාගන්නා පට්ටිකා මේ සිදුරු හරහා සම යටට යවලා කොලජන් වර්ධනය තවත් දහගුණයකින් විතර වැඩි කරනවා. මේ ක්රියාවලිය හරහා ස්ට්රෙච් මාක්ස් වල ගැඹුර සහ පෙනුම ඉතාම පැහැදිලිව අඩුවෙලා යනවා.
Fractional CO2 Laser සහ Microneedling එකට කිරීමේ වාසි (Combination Therapy)
බොහෝ වෙලාවට වෛද්යවරුන් වශයෙන් අපි නිර්දේශ කරන්නේ මේ ප්රතිකාර ක්රම දෙකම ඒකාබද්ධ කරලා කරන එකයි. ඒකට හේතුව තමයි මේ දෙකම එකිනෙකට වෙනස් ක්රම වලට සමට බලපෑම් කරන නිසා, ඒ දෙකම එකට කළාම ලැබෙන ප්රතිඵලය ඉතාමත් ඉහළ (Synergistic Effect) වීම.
- වේගවත් සහ ප්රබල ප්රතිඵල: ලේසර් මගින් තාපය හරහා (Thermal thermal stimulation) සහ මයික්රොනීඩ්ලින් මගින් භෞතික උත්තේජනය (Mechanical stimulation) හරහා යන ක්රම දෙකෙන්ම කොලජන් නිපදවීම සිදු වෙන නිසා ප්රතිඵල ඉක්මනින් දකින්න පුළුවන්.
- සමේ වර්ණය සහ වයනය (Texture) සමාන වීම: ස්ට්රෙච් මාක්ස් නිසා සමේ ඇතිවෙන වලවල් වගේ ස්වභාවය Microneedling මගින් පුරවන අතර, සමේ වර්ණය වෙනස් වීම (Pigmentation / Redness) CO2 ලේසර් මගින් පාලනය කරනවා.
- පැරණි ස්ට්රෙච් මාක්ස් වලටත් සාර්ථකයි: සුදු පාට වෙලා තියෙන පැරණි ස්ට්රෙච් මාක්ස් (Striae Albae) මකන්න සාමාන්ය ක්රීම් වලින් කොහොමටවත් බැහැ. නමුත් මේ Combination ප්රතිකාරය මගින් ඒ පැරණි ලකුණු පවා සැලකිය යුතු මට්ටමකින් (70%-80% කින් පමණ) අඩු කරගන්න පුළුවන්.
ප්රතිකාර සැසි (Sessions) කීයක් කරන්න ඕනෙද?
මේක රඳා පවතින්නේ ඔබේ ස්ට්රෙච් මාක්ස් වල තත්ත්වය, ඒවා කොච්චර පරණද, ඒවායේ පළල සහ ගැඹුර, සහ ඔබේ සම ප්රතිකාරයට කොහොමද ප්රතිචාර දක්වන්නේ කියන කාරණා මතයි.
සාමාන්යයෙන්, හොඳ ප්රතිඵලයක් ලබා ගන්න නම් සති 4-6 කට වරක් ප්රතිකාර සැසි 3 ත් 6 ත් අතර ප්රමාණයක් කරන්න අවශ්ය වෙනවා. පළමු හෝ දෙවන සැසියෙන් පසුවම ඔබට සමේ ඇදෙනසුලු බවේ සහ වර්ණයේ යම් වෙනසක් අත්දකින්න පුළුවන් වුණත්, ස්ථිර සහ පැහැදිලි වෙනසක් දකින්න නම් මාස කිහිපයක් ගත වෙනවා. මොකද අලුතින් කොලජන් හැදිලා සම අභ්යන්තරයේ ඉඳන් යථා තත්ත්වයට පත්වෙන්න ශරීරයට නිශ්චිත කාලයක් අවශ්යයි. කොලජන් ප්රතිනිර්මාණය වීමේ ක්රියාවලිය ප්රතිකාරයෙන් පසුව මාස 3-6 ක් දක්වාම සිදුවෙනවා.
ප්රතිකාරයෙන් පසුව පරිස්සම් වෙන්නේ කොහොමද? (Aftercare)
ඕනෑම වෛද්ය ප්රතිකාරයක ප්රතිඵල හරියටම ලැබෙන්නේ අපි ප්රතිකාරයෙන් පසුව දෙන උපදෙස් හරියටම පිළිපැද්දොත් විතරයි. මේ පසු සත්කාර ක්රියාවලිය ඉතාම වැදගත්.
- හිරු එළියෙන් ආරක්ෂා වීම: ප්රතිකාර කළ ස්ථානය කෙලින්ම තද හිරු එළියට නිරාවරණය වීමෙන් වළකින්න. එළියට යනවා නම් අනිවාර්යයෙන්ම හොඳ Sunscreen එකක් (SPF 50 පමණ ඇති) පාවිච්චි කරන්න.
- සම තෙතමනය සහිතව තබා ගැනීම: වෛද්යවරයා විසින් නිර්දේශ කරන මොයිස්චරයිසර් (Moisturizer) ආලේපනයක් දිනපතා ගල්වන්න. මේ කාලයේදී සම වියළි වෙන්න දෙන්න එපා.
- පිරිසිදුකම: ප්රතිකාර කළ ස්ථානය පිරිසිදුව තබා ගන්න. දූවිලි සහ කුණු තැවරීමෙන් වළකින්න. සබන් වෙනුවට මෘදු ක්ලෙන්සර් එකක් (Mild Cleanser) භාවිතා කරන්න.
- කැසීමෙන් වළකින්න: මුල් දින කිහිපයේදී පොඩි කසන ස්වභාවයක් ඇතිවෙන්න පුළුවන්. ඒ සම සුවපත් වන බවට ලක්ෂණයක්. නමුත් කිසිම හේතුවක් නිසා කසන්න හෝ සම මතුපිට ඇතිවන තුනී පොතු ගලවන්න එපා. එය ස්වභාවිකව හැලී යාමට ඉඩ හරින්න.
- ව්යායාම සහ දහඩිය දැමීම: ප්රතිකාරයෙන් පසුව දින 3-4 ක් යනතුරු අධික ලෙස දහඩිය දමන ව්යායාම, සෝනා (Sauna) සහ පිහිනුම් තටාක භාවිතයෙන් වළකින්න.
ආහාර පාන සහ ජීවන රටාව
බාහිරින් කොලජන් නිපදවීමට උත්තේජනයක් ලබා දෙනවා වගේම, ඇතුළතින් ඊට අවශ්ය පෝෂණය ලබා දීමත් වැදගත්. විටමින් C, විටමින් E, සින්ක් සහ ප්රෝටීන් බහුල ආහාර වේලකට එක් කරගන්න. ඒ වගේම දිනකට ජලය ලීටර් 2.5 – 3 ක් වත් පානය කිරීම මගින් සමේ තෙතමනය සහ නම්යශීලී බව ආරක්ෂා කරගන්න පුළුවන්.
අතුරු ආබාධ තියෙනවද?
බොහෝ දෙනෙක් බිය වන කාරණයක් තමයි මේවායේ අතුරු ආබාධ තියෙනවද කියන එක. මේවා අනුමත, ආරක්ෂිත සහ වෛද්යවරුන් විසින් පමණක් සිදුකරන ප්රතිකාර ක්රම. ප්රතිකාරයෙන් පසුව දින කිහිපයක් යනතුරු සමේ රතු වීමක්, සුළු ඉදිමීමක් හෝ හිරු එළියට පිළිස්සුනාක් වැනි දැවිල්ලක් දැනෙන්න පුළුවන්. මේවා දින 3-5 ක් ඇතුළත සම්පූර්ණයෙන්ම මගහැරිලා යනවා. නිසි ප්රමිතියෙන් යුත් උපකරණ සහ වෛද්ය අධීක්ෂණය යටතේ සිදුකරන විට වෙනත් සංකූලතා ඇතිවීමේ අවදානමක් නැහැ.
සාරාංශය
ස්ට්රෙච් මාක්ස් කියන්නේ ස්වභාවික තත්ත්වයක් වුණත්, ඒක ඔබේ ආත්ම විශ්වාසයට බාධාවක් වෙනවා නම්, දැන් ඒ ගැන ලතවෙවී ඉන්න අවශ්ය නැහැ. මිල අඩු, ප්රමිතියෙන් තොර ක්රීම් වර්ග ආලේප කරමින් කාලය සහ මුදල් නාස්ති කරනවාට වඩා, විද්යාත්මකව ඔප්පු කර ඇති ප්රතිකාර සඳහා යොමුවීමයි නුවණට හුරු. Fractional CO2 Laser සහ Microneedling කියන්නේ ලොව පුරා අතිශයින් සාර්ථක බව තහවුරු වුණු ප්රතිකාර ක්රම දෙකක්.
වැදගත්ම දේ තමයි මේ ප්රතිකාර සඳහා සුදුසුකම් ලත්, පළපුරුදු වෛද්යවරයෙක් සහ නවීන තාක්ෂණය සහිත පිළිගත් සායනයක් (Clinic) තෝරා ගැනීම. ඔබේ සමේ තත්ත්වය නිවැරදිව පරීක්ෂා කර බලා, ඔබටම ගැළපෙන ප්රතිකාර සැලැස්මක් සකස් කරගැනීමෙන්, ඔබටත් නැවතත් පැහැපත්, සුමට සහ නිරෝගී සමක් ලබාගන්න පුළුවන්.
ඔබටත් මේ පිළිබඳව වැඩිදුර තොරතුරු දැනගන්න අවශ්ය නම්, අදම අපගේ සායනයට පැමිණ වෛද්ය උපදෙස් ලබාගන්න. ඔබගේ සුන්දරත්වය සහ ආත්ම විශ්වාසය නැවත ගොඩනැගීමට අපි සූදානම්. ස්තූතියි!