ආයුබෝවන්! අද අපි සාකච්ඡා කරමු බොහෝ දෙනෙක් බිය වන Chemical Peeling ප්රතිකාරය ගැන
ඔබ සැමට සුභ දවසක් වේවා! වෛද්යවරයෙක් විදිහට මගේ සායනයට එන සේවාදායකයින්ගෙන් මට නිතරම අහන්න ලැබෙන ප්රශ්නයක් තමයි, “ඩොක්ටර්, Chemical Peel එකක් කරද්දී අපිට ගොඩක් රිදෙනවද? ඒ වගේම මේකෙන් පස්සේ මූණ සනීප වෙන්න කොච්චර කල් යයිද?” කියන එක. ඇත්තටම අද කාලයේ සම පැහැපත් කරගන්න, කුරුලෑ ලප කැළැල් නැති කරගන්න වගේම තරුණ පෙනුම රැකගන්න තියෙන ඉතාමත් ජනප්රිය සහ සාර්ථක ප්රතිකාර ක්රමයක් තමයි Chemical Peeling කියන්නේ. නමුත් මේ “Chemical” කියන වචනය ඇහුණු සැනින් බොහෝ දෙනෙක්ගේ හිතේ අනියත බියක් ඇති වෙනවා. සමහර අය හිතන්නේ මේකෙන් මූණ පිච්චිලා යයි, දරාගන්න බැරි වේදනාවක් දැනෙයි කියලා. ඉතින් අද මම බලාපොරොත්තු වෙනවා වෛද්යවරයෙක් විදිහට ඉතාමත් සරලව, ඔබට තේරෙන භාෂාවෙන් Chemical Peels වලදී ඇත්තටම මොකද වෙන්නේ, වේදනාවක් දැනෙනවාද සහ සුව වෙන්න කොපමණ කාලයක් යනවාද යන්න පිළිබඳව පැහැදිලි කරලා දෙන්න. මේ ලිපිය අවසානය වෙනකම් කියෙව්වොත් ඔබට මේ ගැන තියෙන හැම බියක්ම වගේම සැකයක්ම නැති වෙලා යාවි කියලා මට විශ්වාසයි.
මුලින්ම බලමු Chemical Peel එකක් කියන්නේ ඇත්තටම මොකක්ද කියලා
අපේ සම කියන්නේ නිරන්තරයෙන්ම අලුත් වන ඉන්ද්රියයක්. සාමාන්යයෙන් දින විසිඅටකට වතාවක් අපේ සමේ මතුපිට තියෙන සෛල මියගිහින් අලුත් සෛල මතුපිටට එනවා. නමුත් වයසට යෑමත් එක්ක, පරිසර දූෂණය නිසා, හිරු එළියට නිරාවරණය වීම නිසා වගේම අපේ සිරුරේ වෙන හෝමෝන වෙනස්කම් නිසා මේ ස්වාභාවික ක්රියාවලිය අඩාල වෙන්න පුළුවන්. එතකොට වෙන්නේ මැරුණු සමේ සෛල මතුපිට තට්ටුවක් විදිහට එකතු වෙලා සම අඳුරු වෙන්න පටන් ගන්නවා. කුරුලෑ, ලප කැළැල් සහ රැලි වැටීම් ඇති වෙන්නේ මෙන්න මේ නිසයි.
Chemical Peel එකකදී අපි කරන්නේ ඔබේ සමේ තත්ත්වයට ගැළපෙන පරිදි විශේෂයෙන් සකස් කරන ලද ආරක්ෂිත ඖෂධීය රසායනික ද්රාවණයක් සම මත ආලේප කිරීමයි. මෙම ද්රාවණය මගින් සමේ මතුපිට තියෙන මැරුණු සහ හානි වූ සෛල තට්ටුව ඉතාමත් ක්රමානුකූලව සහ ආරක්ෂිතව දිය කරලා ඉවත් කරනවා. මේ ක්රියාවලිය නිසා සමේ යට තට්ටුවේ තියෙන නීරෝගී, පැහැපත් සහ අලුත් සම මතුපිටට එන්න අවස්ථාව ලැබෙනවා. ඒ වගේම මෙම ප්රතිකාරය මගින් සමේ ඇති කොලජන් සහ ඉලාස්ටින් කියන ප්රෝටීන නිෂ්පාදනය සැලකිය යුතු ලෙස උත්තේජනය කරනවා. මේ නිසා සම වඩාත් තරුණ, තද සහ නම්යශීලී එකක් බවට පත් වෙනවා.
Chemical Peel එකක් කිරීමේදී ඇත්තටම වේදනාවක් දැනෙනවාද?
දැන් අපි කතා කරමු හැමෝම අහන ප්රධානම ප්රශ්නය ගැන. Chemical Peel එකක් කරද්දී රිදෙනවාද? කෙටියෙන්ම කිව්වොත්, ඔබට දරාගන්න බැරි මට්ටමේ දරුණු වේදනාවක් මෙහිදී කිසිසේත්ම දැනෙන්නේ නැහැ. නමුත් ප්රතිකාරය සිදු කරන වෙලාවේදී සමේ යම් අපහසුතාවයක්, දැවිල්ලක් හෝ කූඹි කනවා වගේ හැඟීමක් දැනෙන්න පුළුවන්. මෙය සම්පූර්ණයෙන්ම සාමාන්ය තත්ත්වයක්. මෙම දැනෙන අපහසුතාවයේ ප්රමාණය රඳා පවතින්නේ අපි භාවිතා කරන පීල් එකේ වර්ගය සහ එහි සාන්ද්රණය මතයි.
වෛද්ය විද්යාවේදී අපි Chemical Peels ප්රධාන මට්ටම් තුනකට බෙදා දක්වනවා:
- මතුපිටින් සිදු කරන පීල්ස් (Superficial or Light Peels): මේවා ඉතාමත් මෘදු පීල්ස් වර්ගයි. මෙහිදී භාවිතා කරන්නේ පළතුරු සහ ස්වාභාවික ප්රභවයන්ගෙන් නිස්සාරණය කරගන්නා AHA (Alpha Hydroxy Acids – උදාහරණයක් ලෙස Glycolic Acid, Lactic Acid) හෝ BHA (Salicylic Acid) වැනි සරල අම්ල වර්ගයි. මේවා සමේ ඉතාමත් මතුපිට තට්ටුවට පමණක් ක්රියා කරන නිසා කිසිම වේදනාවක් දැනෙන්නේ නැහැ. ප්රතිකාරය කරන අතරතුරේදී සමේ පොඩි කූඹි කනවා වගේ හැඟීමක් සහ සුළු උණුසුමක් විතරයි දැනෙන්නේ. මීට පෙර කිසිම පීල් එකක් කරලා නැති කෙනෙකුට වුවත් ඉතාමත් පහසුවෙන් මේක කරන්න පුළුවන්.
- මධ්යම මට්ටමේ පීල්ස් (Medium Peels): මේ සඳහා අපි TCA (Trichloroacetic Acid) වැනි තරමක් ප්රබල රසායනික ද්රාවණ භාවිතා කරනවා. මේවා සමේ මතුපිට තට්ටුව පසු කරමින් ඊට යටින් තියෙන ඩර්මිස් ස්තරයේ ඉහළ කොටස දක්වාම ක්රියා කරනවා. සාමාන්යයෙන් ගැඹුරු ලප කැළැල්, කුරුලෑ කැළැල් සහ සමේ රැලි වැටීම් සඳහා මෙම ප්රතිකාරය කරනවා. මේ වෙලාවේදී සමේ මධ්යස්ථ මට්ටමේ දැවිල්ලක් සහ රස්නයක් දැනෙන්න පුළුවන්. සාමාන්යයෙන් විනාඩි පහක් හෝ දහයක් වැනි කෙටි කාලයක් තුළ මේ අපහසුතාවය ඇති වෙනවා. මෙය පාලනය කරන්න අපි රෝගියාගේ මුහුණට සිසිල් වාතය ලබා දෙන විදුලි පංකා භාවිතා කරනවා. ඒ වගේම ප්රතිකාරයට පෙර සම හිරිවැටීමේ ආලේපනයක් (Numbing Cream) ආලේප කිරීමෙන් මේ අපහසුතාවය සම්පූර්ණයෙන්ම වළක්වා ගන්න පුළුවන්.
- ගැඹුරු පීල්ස් (Deep Peels): මේවා ඉතාමත් ප්රබල ප්රතිකාර ක්රම වන අතර Phenol වැනි සැර සංයෝග භාවිතා කරනවා. මේවා සමේ ඉතා ගැඹුරු ස්තර දක්වාම ක්රියා කරනවා. දරුණු රැලි වැටීම් සහ පැරණි ගැඹුරු කැළැල් සඳහා පමණක් භාවිතා කරන මෙම ප්රතිකාරය තරමක් වේදනාකාරී විය හැකියි. ඒ නිසා මේවා සාමාන්යයෙන් කරන්නේ රෝගියා නිර්වින්දනය කිරීමෙන් පසුවයි. ලංකාවේ සාමාන්ය රූපලාවණ්ය සායන වල මේවා ඉතාමත් කලාතුරකින් තමයි සිදු කරන්නේ.
Chemical Peel එකක් කිරීමෙන් පසුව සම සුව වීමට යන කාලය (Downtime) කොපමණද?
ඊළඟ වැදගත් කරුණ තමයි සම සුව වීමට යන කාලය. ප්රතිකාරයෙන් පස්සේ ඔබේ දෛනික වැඩකටයුතු කරගෙන යන්න පුළුවන්ද, නැත්නම් නිවසේම රැඳී සිටිය යුතුද යන්න තීරණය වෙන්නෙත් ඔබ ලබා ගත් පීල් වර්ගය අනුවයි. අපි දැන් එකින් එක බලමු සුව වීමට යන කාලය කොහොමද කියලා.
මෘදු පීල් එකකින් පසු සුව වීමේ කාලය (Light Peel Recovery):
මෙවැනි මෘදු පීල් එකක් කළ පසු කිසිසේත්ම නිවසේ රැඳී සිටීමට අවශ්ය නැහැ. ප්රතිකාරය අවසන් වූ සැනින් ඔබට ඔබේ සාමාන්ය රාජකාරි සඳහා යන්න පුළුවන්. සමහර විට පැය කිහිපයක් යනතුරු මුහුණේ සුළු රතු පැහැයක් තිබෙන්න පුළුවන්. දින දෙකක් හෝ තුනක් යද්දී සමේ ඉතා සියුම් ගැලවී යාමක් (micro-flaking) සිදු විය හැකියි. නමුත් එය අන් අයට පියවි ඇසට පැහැදිලිව පෙනෙන්නේ නැහැ. සාමාන්යයෙන් දින තුනක් හෝ හතරක් ඇතුළත සම සම්පූර්ණයෙන්ම සුවපත් වෙලා ඉතාමත් නැවුම් සහ පැහැපත් පෙනුමක් මුහුණට එකතු වෙනවා.
මධ්යම මට්ටමේ පීල් එකකින් පසු සුව වීමේ කාලය (Medium Peel Recovery):
මෙවැනි ප්රතිකාරයකින් පසුව සම යථා තත්ත්වයට පත් වෙන්න දින පහක් සහ හතක් අතර කාලයක් ගත වෙනවා. මේ කාලය අපි “Downtime” එකක් ලෙස හඳුන්වනවා. ප්රතිකාරය කරලා පළමු දින දෙකේදී මුහුණ හොඳටම රතු වෙලා, තරමක් ඉදිමී තියෙන්න පුළුවන්. හරියට දැඩි හිරු රශ්මියට මුහුණ පිච්චුනා වගේ දැනීමක් ඇති වෙනවා. ඊට පස්සේ තුන්වෙනි දවසේ ඉඳන් සම වේලිලා දුඹුරු පැහැයක් ගෙන පොතු විදිහට ගැලවෙන්න (Peeling) පටන් ගන්නවා. දින හතක් පමණ යද්දී මේ පරණ සම සම්පූර්ණයෙන්ම ගැලවිලා ගිහින් ඉතාමත් සිනිඳු, ලා රෝස පැහැති අලුත් සමක් මතු වෙනවා. සම්පූර්ණයෙන්ම සම යථා තත්ත්වයට පත්වෙන්න සති දෙකක් වැනි කාලයක් ගත විය හැකියි.
ගැඹුරු පීල් එකකින් පසු සුව වීමේ කාලය (Deep Peel Recovery):
මෙය ඉතාමත් දිගු සුව වීමේ කාලයක් පවතින ප්රතිකාරයක්. සාමාන්යයෙන් සති දෙකක් හෝ තුනක් යනතුරු මුහුණේ තදබල ලෙස ඉදිමීම, දැවිල්ල සහ තුවාල ස්වභාවයක් තිබිය හැකියි. මේ කාලය පුරාම රෝගියා නිවසටම වී විවේක ගත යුතු අතර වෛද්ය උපදෙස් මත සම පිරිසිදුව තබා ගත යුතුයි. මුහුණේ රතු පැහැය සම්පූර්ණයෙන්ම පහව යන්න මාස කිහිපයක් වුවද ගත විය හැකියි.
ප්රතිකාරයෙන් පසුව සම රැකබලා ගත යුතු ආකාරය (Aftercare Tips)
Chemical Peel එකක් කිරීමෙන් පස්සේ ඔබට ලැබෙන ප්රතිඵලය සියයට පනහක්ම තීරණය වෙන්නේ ඔබ නිවසේදී සම රැකබලා ගන්නා ආකාරය මතයි. සම නිවැරදිව සුවපත් වීමට සහ අතුරු ආබාධ වළක්වා ගැනීමට පහත සඳහන් වෛද්ය උපදෙස් පිළිපැදීම අතිශයින්ම වැදගත් වෙනවා:
- හිරු එළියෙන් 100% ක් ආරක්ෂා වන්න: පීල් එකක් කිරීමෙන් පස්සේ මතු වන අලුත් සම ඉතාමත් සංවේදීයි. මේ කාලයේදී හිරු එළියට නිරාවරණය වුවහොත් සම පහසුවෙන්ම පිළිස්සීමට ලක් වී තද කළු ලප ඇති විය හැකියි. ඒ නිසා දිනපතාම SPF 30 හෝ ඊට වැඩි සන්ස්ක්රීන් (Sunscreen) එකක් ආලේප කරන්න. නිවස තුළ සිටියත් සන්ස්ක්රීන් ආලේප කිරීම අනිවාර්යයි. එළියට යන විට කුඩයක් හෝ පළල් තොප්පියක් භාවිතා කරන්න.
- සම හොඳින් මොයිස්චරයිස් (Moisturize) කරන්න: පීල් කිරීම නිසා සම වියළි ස්වභාවයක් ගන්නා බැවින් වෛද්යවරයා නිර්දේශ කරන මෘදු මොයිස්චරයිසර් එකක් දිනකට කිහිප වතාවක් ආලේප කරන්න. එමගින් සමේ වියළි බව නැති කර සම ඉක්මනින් සුවපත් වීමට උදව් වෙනවා.
- ගැලවෙන සම කිසිවිටෙකත් අතින් අදින්න එපා: සම ගැලවී යන කොට ඒක අතින් ඇදලා ගලවන්න හෝ නියපොතු වලින් කඩන්න කිසිසේත්ම උත්සාහ කරන්න එපා. සමට ස්වාභාවිකවම ගැලවී යාමට ඉඩ හරින්න. ඔබ බලෙන් සම ගැලවුවහොත් එම ස්ථාන වල සුව නොවන තුවාල හෝ ස්ථිර ලප කැළැල් ඇති වෙන්න පුළුවන්.
- මෘදු සේදුම්කාරක (Gentle Cleansers) පමණක් භාවිතා කරන්න: මුහුණ සේදීම සඳහා සැර සබන් හෝ රසායනික ද්රව්ය අඩංගු ෆේස් වොෂ් භාවිතා කිරීමෙන් වළකින්න. වෛද්යවරයා විසින් නිර්දේශ කරන ඉතාමත් මෘදු, සුවඳක් නැති (Fragrance-free) සේදුම්කාරකයක් පමණක් භාවිතා කරන්න.
- සැර ක්රීම් වර්ග භාවිතයෙන් වළකින්න: සම සම්පූර්ණයෙන්ම සුව වන තුරු Retinol, AHA, BHA, Glycolic Acid හෝ Salicylic Acid අඩංගု කිසිදු ක්රීම් වර්ගයක් හෝ සේරම් වර්ගයක් මුහුණේ ආලේප නොකරන්න.
- අධික ලෙස දහඩිය දැමීම සහ රස්නය ඇති වෙන දේවල් වලින් වළකින්න: ප්රතිකාරයෙන් පසු මුල් දින කිහිපය තුළ දැඩි ව්යායාම කිරීම, උණුසුම් ජලයෙන් මුහුණ සේදීම, සෝනා (Sauna) සහ හුමාලය ඇල්ලීම වැනි දේවලින් වළකින්න. අධික දහඩිය දැමීම නිසා සමේ දැවිල්ල සහ ආසාදන ඇති විය හැකියි.
Chemical Peels ගැන සමාජයේ පවතින මිත්යා මත සහ එහි සත්යතාවය
අපේ සමාජයේ බොහෝ දෙනෙක් රූපලාවණ්ය ප්රතිකාර ගැන විවිධ මිත්යා මත විශ්වාස කරනවා. Chemical Peels සම්බන්ධයෙනුත් එවැනි මිත්යා මත කිහිපයක් තියෙනවා. අපි දැන් ඒ ගැන බලමු:
- මිත්යාව: Chemical Peels මගින් සම තුනී වෙනවා.
සත්යය: මෙය සම්පූර්ණයෙන්ම වැරදි මතයක්. නිවැරදි වෛද්ය අධීක්ෂණය යටතේ සිදු කරන පීල් එකකදී සමේ මතුපිට තියෙන මැරුණු සෛල පමණයි ඉවත් කරන්නේ. එමගින් සමේ කොලජන් නිෂ්පාදනය වැඩි කරන නිසා සම තවත් ඝනකම්, ශක්තිමත් සහ නීරෝගී එකක් බවට පත් වෙනවා මිස සම තුනී වෙන්නේ නැහැ. - මිත්යාව: මෙය වයසක අයට පමණක් සුදුසු ප්රතිකාරයක්.
සත්යය: නැහැ. වයසට යෑමේ ලක්ෂණ මකා ගැනීමට පමණක් නොව, තරුණ වයසේ පසුවන්නන්ගේ කුරුලෑ ප්රශ්න, කුරුලෑ ලප සහ සමේ තෙල් ගතිය පාලනය කිරීමටත් Chemical Peels ඉතාමත් සාර්ථකව භාවිතා කරනවා. - මිත්යාව: ප්රතිකාරයෙන් පසු මුහුණේ හම සර්පයෙක් වගේ සම්පූර්ණයෙන්ම ගැලවී යනවා.
සත්යය: අපි කලින් පැහැදිලි කළා වගේ, ඔබ කරන්නේ මෘදු පීල් එකක් නම් පියවි ඇසට පෙනෙන තරම් සම ගැලවී යාමක් සිදු වෙන්නේ නැහැ. මධ්යම මට්ටමේ පීල් එකකදී පමණක් සීමිත ප්රමාණයකට සම ගැලවී යාම සිදු වෙනවා.
වෛද්යවරයෙකුගෙන් මගේ අවසාන උපදෙස
Chemical Peeling කියන්නේ ඔබේ සමට අලුත් පණක් ලබා දීලා, තරුණ සහ නීරෝගී පෙනුමක් ලබා ගන්න පුළුවන් ඉතාමත් සාර්ථක විද්යාත්මක ප්රතිකාර ක්රමයක්. මෙහිදී දරාගත නොහැකි වේදනාවක් ඇති වෙන්නේ නැති වගේම සුව වීමට යන කාලයත් ඉතාමත් කෙටි සාධාරණ කාලයක්. නමුත් වඩාත්ම වැදගත් දේ තමයි, මෙම ප්රතිකාරය කිසිවිටෙකත් නුපුහුණු පුද්ගලයින් ලවා හෝ නිවසේදී තනිවම කරගන්න උත්සාහ කරන්න එපා. සුදුසුකම් ලත් චර්ම රෝග වෛද්යවරයෙක් හෝ පළපුරුදු වෛද්ය සෞන්දර්ය වෘත්තිකයෙක් හමුවෙලා ඔබේ සමේ තත්ත්වය පරික්ෂා කරලා, ඔබට ගැළපෙනම පීල් වර්ගය තෝරාගෙන ප්රතිකාරය සිදු කරගන්න. එතකොට කිසිම අතුරු ආබාධයකින් තොරව ඉතාමත් ලස්සන, පැහැපත් සමක් ඔබට ලබා ගන්න පුළුවන්. ඔබේ සම කියන්නේ ඔබට තියෙන වටිනාම ආභරණයක්. ඒ නිසා එය රැක ගැනීමට නිවැරදි වෛද්ය ප්රතිකාර පමණක් තෝරා ගන්න.