හැඳින්වීම: මූණේ එන ලොකු කුරුලෑ (Cystic Acne) කියන්නේ මොන තරම් කරදරයක්ද?
ගොඩක් අයට තමන්ගේ තරුණ කාලයේදී වගේම වැඩිහිටි කාලයේදීත් මුහුණ දෙන්න වෙන ලොකුම ප්රශ්නයක් තමයි මූණේ එන කුරුලෑ. ඒත් සාමාන්ය කුරුලෑවකට වඩා සම යටින් එන, අල්ලනකොටත් රිදෙන, ගල් වෙලා වගේ තියෙන ලොකු කුරුලෑවක් (Cystic Acne එහෙමත් නැත්නම් Blind pimples) ආවහම ඒක මාරම වදයක්. විශේෂයෙන්ම හෙට අනිද්දා වැදගත් උත්සවයක්, පාටි එකක්, ෆොටෝෂූට් එකක් එහෙමත් නැත්නම් ඔයාගේම වෙඩින් එක තියෙනවා නම්, එකපාරටම මේ වගේ ලොකු කුරුලෑවක් මූණේ මැදින්ම මතුවුණොත් ඒකෙන් හිතට ඇතිවෙන පීඩනය වචනයෙන් කියන්න බැහැ. කොච්චර මේකප් දැම්මත් මේ වගේ ලොකු ඉදිමුමක් වහගන්න එක ගොඩක් අමාරුයි.
සාමාන්යයෙන් කඩෙන් ගන්න තියෙන ක්රීම් එකක් ගෑවට, ෆේස් වොෂ් එකක් පාවිච්චි කළාට මේ වගේ ගොඩක් ගැඹුරින් එන, සැරව පිරුණු ලොකු කුරුලෑ ඉක්මනින් අඩු වෙන්නේ නැහැ. සමහර වෙලාවට මේවා සති ගාණක්, මාස ගාණක් එකම විදිහට තියෙන්නත් පුළුවන්. අන්න ඒ වගේ හදිසි අවස්ථාවලදී වෛද්ය විද්යාත්මකව පාවිච්චි කරන්න පුළුවන් ඉතාමත් සාර්ථක සහ ක්ෂණික ප්රතිඵල දෙන ප්රතිකාරයක් තමයි කෝටිසෝන් ඉන්ජෙක්ෂන් (Cortisone Injections) කියන්නේ. අද අපි කතා කරමු මේ කෝටිසෝන් ඉන්ජෙක්ෂන් කියන්නේ මොකක්ද, ඒකෙන් කොහොමද කුරුලෑ අඩු වෙන්නේ සහ මේක පාවිච්චි කරන්න ඕනේ මොන වගේ වෙලාවටද කියලා.
කෝටිසෝන් ඉන්ජෙක්ෂන් (Cortisone Acne Injections) කියන්නේ මොකක්ද?
කෝටිසෝන් (Cortisone) කියන්නේ ස්ටෙරොයිඩ් (Steroid) ඖෂධ කාණ්ඩයට අයත් ඉතාමත් ප්රබල ඖෂධයක්. මේ ප්රතිකාරයේදී කරන්නේ බොහොම සුළු කෝටිසෝන් ඖෂධ ප්රමාණයක් කෙලින්ම අර සම යටින් ඇවිත් තියෙන ලොකු කුරුලෑව ඇතුළටම විදින එකයි. මේක සාමාන්යයෙන් අපි උණ හැදුනහම විදින ඉන්ජෙක්ෂන් එකක් වගේ නෙමෙයි. මේකෙදි පාවිච්චි කරන්නේ ඉතාමත් තුනී, පුංචිම පුංචි කටුවක් (Micro-needle). ඒ නිසා ලොකු වේදනාවක් දැනෙන්නේ නැහැ. මේ ඖෂධය කුරුලෑව ඇතුළට ගියාට පස්සේ පැය 24ක් වගේ ඉතාමත් කෙටි කාලයක් ඇතුළත කුරුලෑවේ තියෙන ඉදිමුම, රතු පැහැය සහ වේදනාව සම්පූර්ණයෙන්ම වගේ අඩු වෙලා යනවා.
ගොඩක් වෙලාවට මේ ප්රතිකාරය කරන්නේ චර්ම රෝග පිළිබඳ විශේෂඥ වෛද්යවරයෙක් (Dermatologist) හෝ ඒ සම්බන්ධයෙන් මනා පුහුණුවක් තියෙන වෛද්යවරයෙක් විසින් පමණයි. මොකද මේ ඖෂධය නිවැරදි ප්රමාණයෙන් සහ නිවැරදි ගැඹුරට විදින්න ඕනේ. එහෙම නැති වුණොත් සමට හානි වෙන්න පුළුවන්. ඒ නිසා කිසිම වෙලාවක සැලෝන් වලින් හෝ සාමාන්ය රූපලාවන්ය මධ්යස්ථාන වලින් මේ ඉන්ජෙක්ෂන් එක විදගන්න යන්න එපා.
මේ ප්රතිකාරය ඇත්තටම වැඩ කරන්නේ කොහොමද?
සාමාන්යයෙන් ලොකු කුරුලෑවක් එන්නේ සම යට තියෙන තෙල් ග්රන්ථි (Sebaceous glands) අවහිර වෙලා, ඒක ඇතුළට බැක්ටීරියා ගිහින් ලොකු ආසාදනයක් (Inflammation) ඇති වුණාමයි. අපේ ශරීරයේ ප්රතිශක්තිකරණ පද්ධතිය මේ බැක්ටීරියා එක්ක සටන් කරන්න ගියාම තමයි එතන ඉදිමිලා, රතු වෙලා, සැරව පිරිලා ලොකු වේදනාවක් එන්නේ. මේ ඉදිමුම නිසා සම යට ලොකු පීඩනයක් ඇතිවෙනවා. ඒ නිසයි ඔයාට ඒ කුරුලෑව අල්ලනකොටත් තද වේදනාවක් දැනෙන්නේ.
කෝටිසෝන් කියන්නේ ඉතාමත් ප්රබල Anti-inflammatory (ප්රදාහය නැති කරන) ඖෂධයක්. මේක කුරුලෑව ඇතුළටම විද්දම, එතන තියෙන ආසාදන තත්ත්වය ක්ෂණිකවම පාලනය වෙනවා. ඒ නිසා කුරුලෑව ඇතුළේ තියෙන පීඩනය අඩු වෙලා, ඉදිමුම බැහැලා යනවා. ගොඩක් වෙලාවට විදලා පැය 4ක් 6ක් යද්දී කුරුලෑව අල්ලනකොට තියෙන වේදනාව සම්පූර්ණයෙන්ම නැතිවෙලා යනවා. පැය 24ක් හෝ 48ක් යද්දී කුරුලෑව සම්පූර්ණයෙන්ම වගේ සමතලා වෙලා, රතු පාටත් මැකිලා යනවා. මේක හරියට මැජික් එකක් වගේ ඉක්මන් ප්රතිඵල දෙන ප්රතිකාරයක්.
කෝටිසෝන් ඉන්ජෙක්ෂන් එකක් විදින්නේ කොහොමද? සම්පූර්ණ ක්රියාවලිය
මේක බොහොම සරල, විනාඩි 5කින් හෝ 10කින් කරලා ඉවර කරන්න පුළුවන් ප්රතිකාරයක්. මේකට ඉංග්රීසියෙන් “Lunchtime procedure” කියලත් කියනවා, මොකද ඔෆිස් එකේ දවල් කෑම පැයේදී ඇවිත් මේ ප්රතිකාරය කරගෙන ආපහු ඔෆිස් යන්න පුළුවන් තරම් මේක සරලයි.
- පරීක්ෂා කිරීම: මුලින්ම වෛද්යවරයා ඔයාගේ කුරුලෑව පරීක්ෂා කරලා බලනවා මේක කෝටිසෝන් විදින්න සුදුසු තත්ත්වයේ එකක්ද කියලා. සමහර වෙලාවට කුරුලෑව ගොඩක් ඉදිමිලා, සැරව පිරිලා පුපුරන්න ඔන්න මෙන්න තියෙනවා නම් විදින්නේ නැතුව ඒක සුද්ද කරලා හරින්නත් ඉඩ තියෙනවා.
- පිරිසිදු කිරීම: කුරුලෑව තියෙන ස්ථානය මධ්යසාර (Alcohol) හෝ වෙනත් පිරිසිදුකාරකයක් දාලා හොඳින් පිරිසිදු කරනවා. බැක්ටීරියා ආසාදන ඇතිවීම වළක්වන්න මේක ගොඩක් වැදගත්.
- ඖෂධය පිළියෙල කිරීම: වෛද්යවරයා කෝටිසෝන් ඖෂධය ඉතාමත් කුඩා ප්රමාණයක් (බෙහෙවින් තනුක කරපු) සිරින්ජරයකට ගන්නවා. ගොඩක් වෙලාවට මේකට තවත් ද්රාවණයක් මිශ්ර කරනවා සැර අඩු කරන්න.
- විදීම: ඉතාමත් කුඩා කටුවක් (Micro-needle) පාවිච්චි කරලා ඖෂධය කෙලින්ම කුරුලෑව ඇතුළටම විදිනවා. කටුව ගොඩක්ම හීනි නිසා දැනෙන්නේ නිකන් කූඹියෙක් කෑවා වගේ පුංචි වේදනාවක් විතරයි. තත්පර 2කින් 3කින් වැඩේ ඉවරයි.
සමහර වෙලාවට එක කුරුලෑවකට දෙතුන් පැත්තකින් විදින්නත් සිද්ධ වෙන්න පුළුවන් කුරුලෑවේ ප්රමාණය අනුව. කොහොම වුණත් මුළු ක්රියාවලියම ගොඩක් ඉක්මන්.
මේ ඉන්ජෙක්ෂන් එක පාවිච්චි කරන්න ඕනේ මොන වගේ අවස්ථාවලටද?
ගොඩක් අය හිතනවා මූණේ තියෙන හැම පුංචි කුරුලෑවටම මේක විදින්න පුළුවන් කියලා. හැබැයි ඒක සම්පූර්ණයෙන්ම වැරදියි. මේක සාමාන්ය කුරුලෑ (Whiteheads, Blackheads) වලට කරන ප්රතිකාරයක් නෙමෙයි. මේ ප්රතිකාරය සුදුසු වෙන්නේ විශේෂ අවස්ථාවලදී විතරයි:
- හදිසි අවස්ථාවලදී: ඊළඟ දවසේ ඔයාගේ වෙඩින් එක, වැදගත් ඉන්ටවිව් එකක්, එහෙමත් නැත්නම් ෆොටෝෂූට් එකක් තියෙනවා නම් සහ එකපාරටම ලොකු කුරුලෑවක් ආවොත්, ඒක ඉක්මනින්ම සමතලා කරගන්න මේක හොඳම විසඳුමක්.
- ගැඹුරු, වේදනාකාරී කුරුලෑ (Severe Cystic Acne): සම යටින් එන, අල්ලනකොටත් රිදෙන, ගල් වෙලා වගේ තියෙන ලොකු කුරුලෑවලට සාමාන්ය බෙහෙත් වැඩ කරන්නේ නැහැ. ඒ වගේ අයට මේකෙන් සහනයක් ලබාගන්න පුළුවන්.
- මාස ගාණක් තිස්සේ අඩු වෙන්නේ නැති කුරුලෑ (Nodules): සමහර ලොකු කුරුලෑ තියෙනවා මාස ගාණක් ගියත් අඩු වෙන්නෙත් නැහැ, සැරව ඇවිත් පුපුරන්නෙත් නැහැ. නිකන්ම සම යට ලොකු ගෙඩියක් වගේ තියෙනවා. අන්න ඒ වගේ ඒවා දිය කරලා හරින්න මේක ගොඩක් හොඳ ක්රමයක්.
මේ ප්රතිකාරයෙන් පස්සේ ඔයා අනිවාර්යයෙන්ම පිළිපදින්න ඕනේ දේවල්
ප්රතිකාරයෙන් පස්සේ ඔයාට කිසිම ප්රශ්නයක් නැතුව සාමාන්ය විදිහට ඔයාගේ එදිනෙදා වැඩකටයුතු කරගෙන යන්න පුළුවන්. හැබැයි උපරිම ප්රතිඵල ලබාගන්න සහ අතුරු ආබාධ වළක්වාගන්න මේ දේවල් ගැන සැලකිලිමත් වෙන්න ඕනේ:
- අල්ලන්න එපා: ප්රතිකාර කරපු කුරුලෑව අල්ලන්න, මිරිකන්න හෝ කඩන්න යන්න එපා. එහෙම කළොත් ආයෙත් බැක්ටීරියා ගිහින් ආසාදනය වෙන්න පුළුවන්.
- මේකප් භාවිතය: අවම වශයෙන් පැය 4ක් 6ක් වත් යනකන් ඒ හරියේ මේකප් ගාන එකෙන් වළකින්න.
- මුහුණ සේදීම: දවසක් දෙකක් යනකන් සැර ෆේස් වොෂ්, ස්ක්රබ් ජාති පාවිච්චි කරන්න එපා. ඉතාමත් මෘදු ක්ලෙන්සර් එකක් (Mild cleanser) විතරක් පාවිච්චි කරලා මුහුණ සෝදන්න.
- සන්ස්ක්රීන් (Sunscreen) භාවිතය: කුරුලෑව අඩු වෙලා ගියාට පස්සේ අනිවාර්යයෙන්ම දවල් කාලයේදී සන්ස්ක්රීන් පාවිච්චි කරන්න අමතක කරන්න එපා. ඒකෙන් කුරුලෑව තිබ්බ තැන කළු ලපයක් (PIH) ඇතිවෙන එක වළක්වාගන්න පුළුවන්.
මේකෙන් ඇතිවෙන්න පුළුවන් අතුරු ආබාධ (Side Effects and Risks)
ඕනෑම වෛද්ය ප්රතිකාරයක වගේ මේකෙත් යම් යම් අතුරු ආබාධ ඇතිවෙන්න පුළුවන් අවදානමක් තියෙනවා. හැබැයි පළපුරුදු වෛද්යවරයෙක් ලවා මේක කරගත්තොත් මේ අවදානම් 99%කින්ම වගේ අඩු කරගන්න පුළුවන්.
- සමේ වළවල් හැදීම (Skin Atrophy/Indentation): මේක තමයි ප්රධානම අතුරු ආබාධය. ඖෂධය වැඩිපුර විද්දොත්, එහෙමත් නැත්නම් වුවමනාවට වඩා ගැඹුරට විද්දොත් කුරුලෑව බැහැලා ගියාට පස්සේ එතන සමේ පොඩි වළක් (Dent) වගේ හැදෙන්න පුළුවන්. ගොඩක් වෙලාවට මේක මාස කීපයකින් ඉබේම පිරිලා හරි ගියත්, සමහර වෙලාවට කල් පවතින්නත් පුළුවන්. අන්න ඒ නිසයි ඖෂධ ප්රමාණය හරියටම දන්න වෛද්යවරයෙක් මේක කරන්න ඕනේ කියන්නේ.
- සම සුදු පැහැ වීම (Hypopigmentation): ඖෂධය විදපු තැන සමේ පාට සාමාන්ය සමේ පාටට වඩා ටිකක් සුදු පාට වෙන්න පුළුවන්. විශේෂයෙන්ම තද පැහැති සමක් තියෙන අයට මේක වෙන්න පුළුවන්. මේකත් කාලයත් එක්ක සාමාන්ය තත්ත්වයට පත්වෙනවා.
- නිතරම කිරීමෙන් සම තුනී වීම: එකම තැනට නිතර නිතර මේ ඉන්ජෙක්ෂන් එක විදින්න හොඳ නැහැ. එහෙම කළොත් ඒ හරියේ සම තුනී වෙලා ලේ නහර පේන්න ගන්න පුළුවන්.
නිතරම ලොකු කුරුලෑ එනවා නම් මොකද කරන්නේ?
මෙතනදී ගොඩක් අය වරදවා වටහාගන්න දෙයක් තියෙනවා. කෝටිසෝන් ඉන්ජෙක්ෂන් එකක් කියන්නේ “Spot Treatment” එකක් විතරයි. ඒ කියන්නේ ඇවිත් තියෙන ලොකු කුරුලෑව ඉක්මනින්ම අඩු කරලා දාන්න පුළුවන් කෙටි කාලීන, හදිසි විසඳුමක් විතරයි. මේකෙන් ඔයාගේ ශරීරයේ ඇතුළේ තියෙන ප්රශ්නය විසඳෙන්නේ නැහැ. ඒ වගේම අලුතින් කුරුලෑ හැදෙන එක නතර වෙන්නෙත් නැහැ.
ඔයාට නිතරම මේ වගේ ලොකු කුරුලෑ (Cystic Acne) එනවා නම්, ඒකට ගොඩක් වෙලාවට හේතු වෙන්නේ හෝමෝන අසමතුලිතතාවයක්, ජානමය බලපෑමක් හෝ වැරදි ආහාර රටාවක් වෙන්න පුළුවන්. ඒ නිසා හේතුව හොයාගෙන ඒකට අදාළ දීර්ඝකාලීන ප්රතිකාර (Long-term treatments) කරන්න ඕනේ. ඒ සඳහා චර්ම රෝග වෛද්යවරයා විසින් හෝමෝන බැලන්ස් කරන බෙහෙත් පෙති, ප්රතිජීවක (Antibiotics), එහෙමත් නැත්නම් Isotretinoin වගේ ප්රබල ඖෂධ නියම කරන්න පුළුවන්. ඒ වගේම ඔයාගේ සමට ගැළපෙන හොඳ Skin care routine එකක් පවත්වාගෙන යන එකත් ගොඩක් වැදගත්.
කෝටිසෝන් ඉන්ජෙක්ෂන් ගැන නිතර අහන ප්රශ්න (FAQ)
ප්රශ්නය: මේ ඉන්ජෙක්ෂන් එක ගොඩක් රිදෙනවද?
පිළිතුර: නැහැ. මේකට පාවිච්චි කරන්නේ ඉතාමත් කුඩා කටුවක් නිසා ලොකු වේදනාවක් දැනෙන්නේ නැහැ. දැනෙන්නේ කුහුඹුවෙක් කෑවා වගේ පොඩි වේදනාවක් විතරයි.
ප්රශ්නය: කුරුලෑව අඩු වෙන්න කොච්චර කල් යනවද?
පිළිතුර: ගොඩක් වෙලාවට පැය 24ක් ඇතුළත ලොකු වෙනසක් දකින්න පුළුවන්. පැය 48ක් යද්දී සම්පූර්ණයෙන්ම වගේ සමතලා වෙනවා.
ප්රශ්නය: මේකෙන් කුරුලෑ කැළැල් (Acne scars) නැති කරන්න පුළුවන්ද?
පිළිතුර: නැහැ. මේක පාවිච්චි කරන්නේ අලුතින් ආපු, ඉදිමිලා තියෙන (Active) කුරුලෑ අඩු කරන්න විතරයි. පරණ කැළැල් මකාගන්න මේකෙන් බැහැ. ඒකට ලේසර් ප්රතිකාර වගේ වෙනත් දේවල් කරන්න ඕනේ.
ප්රශ්නය: ගැබිනි මව්වරුන්ට මේ ප්රතිකාරය සුදුසුද?
පිළිතුර: සාමාන්යයෙන් ගැබිනි සමයේදී මේ වගේ ස්ටෙරොයිඩ් ප්රතිකාර කිරීමෙන් වළකින එක තමයි හොඳම දේ. අනිවාර්යයෙන්ම වෛද්ය උපදෙස් ලබාගන්න ඕනේ.
අවසාන නිගමනය
කෝටිසෝන් ඉන්ජෙක්ෂන් (Cortisone Acne Injections) කියන්නේ හදිසි අවස්ථාවකදී මූණේ එන වේදනාකාරී, ලොකු කුරුලෑවක් ඉක්මනින්ම මකාගන්න තියෙන හොඳම සහ ආරක්ෂිතම ක්රමයක්. හරියට කළොත් පැය 24ක් ඇතුළත පුදුම හිතෙන තරම් වෙනසක් දකින්න පුළුවන්. හැබැයි මේක සැලෝන් එකකින් හෝ සාමාන්ය කෙනෙක් ලවා කරගන්න යන්න එපා. අනිවාර්යයෙන්ම සමේ රෝග පිළිබඳ විශේෂඥ වෛද්යවරයෙක් (Dermatologist) හෝ පළපුරුදු ආයතනයකින් පමණක් මේ ප්රතිකාරය කරගන්න වගබලා ගන්න. ඒ වගේම මේක කෙටි කාලීන විසඳුමක් විතරක් නිසා, නිතරම කුරුලෑ එනවා නම් ඒකට ස්ථිර ප්රතිකාරයකට යොමු වෙන එක තමයි වඩාත් නුවණට හුරු.